Rijbewijs ongeldig verklaard wegens drugs: bezwaar maken

Wanneer aan u een onderzoek naar de rijgeschiktheid is opgelegd wegens het rijden onder invloed van drugs of het weigeren mee te werken aan een drugsonderzoek, dient een psychiater te onderzoeken of bij u in de 12 maanden voorafgaand aan de laatste aanhouding sprake is geweest van drugsmisbruik. Als dat het geval is, zal het CBR besluiten tot ongeldigverklaring van uw rijbewijs. Is dat niet het geval, dan zal het CBR bepalen dat u uw rijbewijs terug moet krijgen of mag behouden. Dit volgt uit artikel 134, tweede en zevende lid, van de Wegenverkeerswet, waarin het volgende is bepaald:

“2. Het CBR besluit tot ongeldigverklaring van het rijbewijs indien de uitslag van het onderzoek daartoe aanleiding geeft. Bij ministeriële regeling worden de gevallen aangewezen waarin daarvan sprake is.

(…)

1. Indien het CBR van oordeel is dat op grond van de uitslag van het onderzoek betrokkene niet als niet rijvaardig of ongeschikt moet worden beoordeeld, legt het aan betrokkene overeenkomstig bij algemene maatregel van bestuur vastgestelde regels een bij ministeriële regeling vast te stellen maatregel op. Indien het CBR besluit tot oplegging van een educatieve maatregel zijn de artikelen 132 en 132a van overeenkomstige toepassing.”

Wanneer het CBR bepaalt dat u rijgeschikt bent, is dat natuurlijk goed nieuws. Helaas komen de psychiaters die de onderzoeken naar de rijgeschiktheid verrichten in de praktijk veel vaker wel tot een diagnose drugsmisbruik dan niet. Wanneer dat gebeurt, en het CBR uw rijbewijs ongeldig verklaart, zijn er twee manieren om uw rijbewijs weer terug te krijgen:

1. U wacht 12 maanden tot na de door de psychiater aangenomen stopdatum en dient dan een gezondheidsverklaring in bij het CBR. U krijgt dan een nieuw onderzoek waarbij de psychiater zal onderzoeken of u 12 maanden ‘recidivevrij’ bent gebleven. Is dat zo, dan krijgt u uw rijbewijs terug met de beperkte geldigheidsduur van een jaar;
2. U dient bezwaar in tegen het besluit tot ongeldigverklaring van uw rijbewijs. Eventueel vraagt u tegelijkertijd een voorlopige voorziening aan bij de rechtbank.

1. Was in de 12 maanden voorafgaand aan de laatste aanhouding sprake van drugsmisbruik en zo ja
2. Is het drugsmisbruik aannemelijk gestopt en zo ja, per wanneer?

“Volgens vaste jurisprudentie van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) bestaat, in een geval waarin de diagnose drugsmisbruik in ruime zin is gesteld, slechts aanleiding om de ongeldigverklaring van het rijbewijs niet in stand te laten, indien de psychiatrische rapportage naar inhoud of wijze van totstandkoming gebreken vertoont, inhoudelijk tegenstrijdig of anderszins niet concludent is, zodanig dat het CBR zich daarop niet heeft mogen baseren (o.a. ABRvS 21 juni 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1620).”

Dit betekent dat de vraag of bezwaar maken zinvol is afhankelijk is van de vraag of het rapport van de psychiater voldoende onderbouwd is. In sommige gevallen is dat wel zo, maar zeker niet in alle gevallen. De reden dat de psychiaters de meeste betrokkenen vaak afkeuren, is dat zij hun argumenten voor de diagnose min of meer rechtstreeks afleiden uit de reden dat de betrokkene heeft moeten deelnemen aan het onderzoek naar de rijgeschiktheid. Als de betrokkene onder invloed van drugs aan het verkeer heeft deelgenomen, dan kan de psychiater daar allerlei argumenten voor drugsmisbruik uit afleiden. Ook wanneer de betrokkene herhaaldelijk onder invloed van drugs aan het verkeer heeft deelgenomen, kan de psychiater daar allerlei argumenten voor de diagnose drugsmisbruik uit afleiden. Over het algemeen zijn deze argumenten echter niet voldoende. De psychiater zal met meer argumenten moeten komen, wil zijn diagnose stand kunnen houden. Dat volgt onder meer uit de jurisprudentie van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. De Afdeling heeft in 2019 een overzichtsuitspraak gewezen over de diagnose alcoholmisbruik in ruime zin (ABRvS 24 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1339). In deze overzichtsuitspraak heeft de Afdeling de volgende vuistregels geformuleerd:

“Het diagnosticeren van stoornissen in het gebruik van alcohol in het kader van CBR-keuringen is gericht op het algemene belang van de verkeersveiligheid. De diagnose ‘alcoholmisbruik in ruime zin’ ten behoeve van CBR-zaken is een beschrijvende diagnose waarbij alle gegevens worden gebruikt die wijzen in de richting van problemen rond alcoholgebruik, terwijl aanwijzingen dat het onwaarschijnlijk is dat bij betrokkene sprake is van met alcoholgebruik gerelateerde problemen niet aanwezig zijn. Om tot een diagnose te kunnen komen heeft de psychiater de anamnese, het lichamelijk en psychiatrisch onderzoek, en het laboratoriumonderzoek als instrumenten tot zijn beschikking.

De diagnose ‘alcoholmisbruik in ruime zin’ kan in de praktijk niet uitsluitend worden gesteld op grond

van de anamnese in combinatie met een sterk verhoogd ademalcoholgehalte. Reden daarvoor is dat de betrouwbaarheid van de anamnestische gegevens in de keuringssituatie laag is, omdat de bestuurder in kwestie het rijbewijs doorgaans wenst te behouden. Verder is het ademalcoholgehalte steeds een momentopname. Daarom kan de diagnose ‘alcoholmisbruik in ruime zin’ alleen worden verkregen met de hulp van meerdere aanwijzingen die deze diagnose ondersteunen en die een aanwijzing kunnen vormen voor aanwezigheid van alcoholproblemen. Deze aanwijzingen kunnen onder meer worden gevonden in de omstandigheden van de aanhouding. Daarbij valt te denken aan contextuele zaken of observaties van de verbalisanten, zoals het (relatief) ontbreken van intoxicatieverschijnselen tijdens de aanhouding, die in het proces-verbaal zijn genoteerd. Daarnaast is het goed of langdurig kunnen functioneren met hoge promillages alcohol een aanwijzing voor alcoholtolerantie en daarmee voor de aanwezigheid van problemen met het gebruik van alcohol. In dat verband kan worden gedacht aan het kunnen besturen van een auto onder invloed van hoge promillages alcohol.

Voorts zijn afwijkende bloedwaarden die voorkomen bij mensen met een chronisch hoge alcoholconsumptie een aanwijzing voor de aanwezigheid van alcoholproblemen. Het ontbreken van dergelijke afwijkende bloedwaarden in de laboratoriumuitslagen betekent daarentegen niet dat de diagnose ‘alcoholmisbruik in ruime zin’ niet kan worden gesteld, omdat enkele weken alcoholabstinentie al kan leiden tot normalisering van de bloedwaarden.

De omstandigheid dat bij de aanhouding mogelijk geen excessieve alcoholinname is geconstateerd, leidt voorts niet zonder meer tot de conclusie dat geen sprake kan zijn van alcoholmisbruik in ruime zin.”

Hoewel deze uitspraak ziet op alcoholmisbruik, wordt deze in de praktijk ook toegepast voor gevallen waarin de diagnose drugsmisbruik is gesteld (o.a. rechtbank Midden-Nederland 22 juli 2020, ECLI:NL:RBMNE:2020:2887).

Hoe de bezwaarprocedure tegen een ongeldigverklaring in het algemeen verloopt en welke keuzes u daarbij heeft, leest u op de pagina bezwaar ongeldig verklaard rijbewijs.