Rijbewijs ongeldig verklaard wegens alcohol: bezwaar maken

Wanneer aan u een onderzoek naar de rijgeschiktheid is opgelegd wegens het rijden onder invloed van alcohol of het weigeren mee te werken aan een alcoholonderzoek, dient een psychiater te onderzoeken of bij u in de 12 maanden voorafgaand aan de laatste aanhouding sprake is geweest van alcoholmisbruik. Als dat het geval is, zal het CBR besluiten tot ongeldigverklaring van uw rijbewijs. Is dat niet het geval, dan zal het CBR bepalen dat u uw rijbewijs terug moet krijgen of mag behouden. U moet dan wel nog een Educatieve Maatregel Alcohol en verkeer (EMA) volgen, tenzij u die de afgelopen vijf jaren al gevolgd hebt. Dit volgt uit artikel 134, tweede en zevende lid, van de Wegenverkeerswet, waarin het volgende is bepaald:

“2. Het CBR besluit tot ongeldigverklaring van het rijbewijs indien de uitslag van het onderzoek daartoe aanleiding geeft. Bij ministeriële regeling worden de gevallen aangewezen waarin daarvan sprake is.

(…)

1. Indien het CBR van oordeel is dat op grond van de uitslag van het onderzoek betrokkene niet als niet rijvaardig of ongeschikt moet worden beoordeeld, legt het aan betrokkene overeenkomstig bij algemene maatregel van bestuur vastgestelde regels een bij ministeriële regeling vast te stellen maatregel op. Indien het CBR besluit tot oplegging van een educatieve maatregel zijn de artikelen 132 en 132a van overeenkomstige toepassing.”

Wanneer het CBR bepaalt dat u rijgeschikt bent, is dat natuurlijk goed nieuws. Dat u dan nog een EMA moet volgen is erg vervelend, maar in ieder geval een stuk beter dan wanneer uw rijbewijs ongeldig wordt verklaard. Helaas komen de psychiaters die de onderzoeken naar de rijgeschiktheid verrichten in de praktijk veel vaker wel tot een diagnose alcoholmisbruik dan niet. Wanneer dat gebeurt, en het CBR uw rijbewijs ongeldig verklaart, zijn er twee manieren om uw rijbewijs weer terug te krijgen:

1. U wacht 12 maanden tot na de door de psychiater aangenomen stopdatum en dient dan een gezondheidsverklaring in bij het CBR. U krijgt dan een nieuw onderzoek waarbij de psychiater zal onderzoeken of u 12 maanden ‘recidivevrij’ bent gebleven. Is dat zo, dan krijgt u uw rijbewijs terug met de beperkte geldigheidsduur van een jaar;
2. U dient bezwaar in tegen het besluit tot ongeldigverklaring van uw rijbewijs. Eventueel vraagt u tegelijkertijd een voorlopige voorziening aan bij de rechtbank.

Voor de eerste optie kunt u altijd kiezen. Wanneer een psychiater een onderzoek naar de rijgeschiktheid verricht vanwege alcohol, dient hij altijd twee vragen te beantwoorden:

1. Was in de 12 maanden voorafgaand aan de laatste aanhouding sprake van alcoholmisbruik en zo ja
2. Is het alcoholmisbruik aannemelijk gestopt en zo ja, per wanneer?

Stel dat de psychiater de conclusie trekt dat in de 12 maanden voorafgaand aan de laatste aanhouding sprake was van alcoholmisbruik, maar wel van mening is dat u na de aanhouding met dat alcoholmisbruik bent gestopt, dan kunt u dus 12 maanden na de aanhouding een nieuw onderzoek doen. Als de psychiater dan concludeert dat in de voorgaande 12 maanden geen sprake meer is geweest van alcoholmisbruik, zal het CBR u weer rijgeschikt achten voor de duur van één jaar. Na dat jaar moet u weer terug naar de psychiater. Als de psychiater dan weer concludeert dat u in de 12 maanden daarvoor geen alcohol meer hebt misbruikt, zal het CBR u voor drie jaar rijgeschikt achten. U moet dan weer naar de psychiater en als deze dan weer concludeert dat in de voorgaande 12 maanden geen sprake was van alcoholmisbruik, zal het CBR u weer onbeperkt rijgeschikt achten. U bent dan eindelijk van de psychiater en het CBR af.

Dit proces kost natuurlijk veel tijd en veel geld. Ieder onderzoek moet u weer zelf betalen. Bovendien bent u langere tijd uw rijbewijs kwijt voordat u überhaupt weer rijgeschikt geacht kunt worden. Om die reden is het altijd verstandig na te gaan wat de mogelijkheden zijn om met succes in bezwaar te gaan tegen het besluit van het CBR.

Wanneer het rijbewijs om deze reden ongeldig wordt verklaard, geldt de ongeldigverklaring vanaf de zevende dag na de dag waarop het besluit kenbaar is gemaakt. U dient het rijbewijs vervolgens bij het CBR in te leveren.

Het CBR heeft deze bevoegdheid niet alleen bij Nederlandse rijbewijzen, maar ook bij buitenlandse rijbewijzen indien de houder daarvan in Nederland woonachtig is.

De vraag of bezwaar maken tegen de ongeldigverklaring van uw rijbewijs zinvol is, kan niet eenvoudig worden beantwoord. Dat is sterk afhankelijk van de inhoud van het rapport van de psychiater. Het beoordelingscriterium dat de hoogste rechter in dit soort zaken, de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State, in dit soort zaken hanteert luidt als volgt:

“Volgens vaste jurisprudentie van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) bestaat, in een geval waarin de diagnose alcoholmisbruik in ruime zin is gesteld, slechts aanleiding om de ongeldigverklaring van het rijbewijs niet in stand te laten, indien de psychiatrische rapportage naar inhoud of wijze van totstandkoming gebreken vertoont, inhoudelijk tegenstrijdig of anderszins niet concludent is, zodanig dat het CBR zich daarop niet heeft mogen baseren (o.a. ABRvS 8 april 2015, ECLI:NL:RVS:2015:1095).”

Dit betekent dat de vraag of bezwaar maken zinvol is afhankelijk is van de vraag of het rapport van de psychiater voldoende onderbouwd is. In sommige gevallen is dat wel zo, maar zeker niet in alle gevallen. De reden dat de psychiaters de meeste betrokkenen vaak afkeuren, is dat zij hun argumenten voor de diagnose min of meer rechtstreeks afleiden uit de reden dat de betrokkene heeft moeten deelnemen aan het onderzoek naar de rijgeschiktheid. Stel dat de betrokkene onder invloed van meer dan 785 ug/l c.q. 1,8 promille aan het verkeer heeft deelgenomen, dan kan de psychiater daar allerlei argumenten voor alcoholmisbruik uit afleiden. Ook wanneer de betrokkene herhaaldelijk onder invloed van alcohol aan het verkeer heeft deelgenomen, kan de psychiater daar allerlei argumenten voor de diagnose alcoholmisbruik uit afleiden. Over het algemeen zijn deze argumenten echter niet voldoende. De psychiater zal met meer argumenten moeten komen, wil zijn diagnose stand kunnen houden. Dat volgt onder meer uit de jurisprudentie van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. De Afdeling heeft in 2019 een overzichtsuitspraak gewezen over de diagnose alcoholmisbruik in ruime zin (ABRvS 24 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1339). In deze overzichtsuitspraak heeft de Afdeling de volgende vuistregels geformuleerd:

“Het diagnosticeren van stoornissen in het gebruik van alcohol in het kader van CBR-keuringen is gericht op het algemene belang van de verkeersveiligheid. De diagnose ‘alcoholmisbruik in ruime zin’ ten behoeve van CBR-zaken is een beschrijvende diagnose waarbij alle gegevens worden gebruikt die wijzen in de richting van problemen rond alcoholgebruik, terwijl aanwijzingen dat het onwaarschijnlijk is dat bij betrokkene sprake is van met alcoholgebruik gerelateerde problemen niet aanwezig zijn. Om tot een diagnose te kunnen komen heeft de psychiater de anamnese, het lichamelijk en psychiatrisch onderzoek, en het laboratoriumonderzoek als instrumenten tot zijn beschikking.

De diagnose ‘alcoholmisbruik in ruime zin’ kan in de praktijk niet uitsluitend worden gesteld op grond

van de anamnese in combinatie met een sterk verhoogd ademalcoholgehalte. Reden daarvoor is dat de betrouwbaarheid van de anamnestische gegevens in de keuringssituatie laag is, omdat de bestuurder in kwestie het rijbewijs doorgaans wenst te behouden. Verder is het ademalcoholgehalte steeds een momentopname. Daarom kan de diagnose ‘alcoholmisbruik in ruime zin’ alleen worden verkregen met de hulp van meerdere aanwijzingen die deze diagnose ondersteunen en die een aanwijzing kunnen vormen voor aanwezigheid van alcoholproblemen. Deze aanwijzingen kunnen onder meer worden gevonden in de omstandigheden van de aanhouding. Daarbij valt te denken aan contextuele zaken of observaties van de verbalisanten, zoals het (relatief) ontbreken van intoxicatieverschijnselen tijdens de aanhouding, die in het proces-verbaal zijn genoteerd. Daarnaast is het goed of langdurig kunnen functioneren met hoge promillages alcohol een aanwijzing voor alcoholtolerantie en daarmee voor de aanwezigheid van problemen met het gebruik van alcohol. In dat verband kan worden gedacht aan het kunnen besturen van een auto onder invloed van hoge promillages alcohol.

Voorts zijn afwijkende bloedwaarden die voorkomen bij mensen met een chronisch hoge alcoholconsumptie een aanwijzing voor de aanwezigheid van alcoholproblemen. Het ontbreken van dergelijke afwijkende bloedwaarden in de laboratoriumuitslagen betekent daarentegen niet dat de diagnose ‘alcoholmisbruik in ruime zin’ niet kan worden gesteld, omdat enkele weken alcoholabstinentie al kan leiden tot normalisering van de bloedwaarden.

De omstandigheid dat bij de aanhouding mogelijk geen excessieve alcoholinname is geconstateerd, leidt voorts niet zonder meer tot de conclusie dat geen sprake kan zijn van alcoholmisbruik in ruime zin.”

Dit betekent dat enkel de gegevens die voorafgaand aan het onderzoek al bekend waren niet voldoende zijn om tot een diagnose alcoholmisbruik te kunnen komen. Er zijn meer factoren van belang. Over het algemeen zijn de rapporten van de psychiater moeilijk te doorgronden. Dit komt doordat er heel veel verschillende onderdelen van het onderzoek van belang zijn. Ook het politiedossier is van belang bij de beoordeling van het rapport van de psychiater. Als u een conceptrapport van de psychiater hebt ontvangen, een voorlopige beslissing van het CBR hebt ontvangen of wanneer uw rijbewijs door het CBR ongeldig is verklaard, adviseren wij u zo spoedig mogelijk contact met ons op te nemen. onze advocaten zijn gespecialiseerd in dit soort zaken en weten precies hoe zij verweer moeten voeren tegen het besluit van het CBR. Wij zullen altijd eerst het rapport van de psychiater bestuderen om voor u te beoordelen wat de kans van slagen is in een eventueel bezwaarprocedure. Als er goede kansen zijn, kunnen wij voor u bezwaar maken en eventueel een voorlopige voorziening aanvragen bij de rechtbank, zodat u zo snel mogelijk uw rijbewijs ook weer terug hebt. Neem dus zo spoedig mogelijk contact met ons op!